Krótka odpowiedź: za koszenie zieleni w pasie drogowym odpowiada zarządca drogi, a nie właściciel sąsiedniej działki. Kluczowe jest jednak ustalenie, gdzie kończy się pas drogowy - bo tuż za jego granicą obowiązek przechodzi na właściciela gruntu. Osobną kategorią są rowy melioracyjne, które utrzymują zainteresowani właściciele gruntów, nawet jeśli biegną blisko drogi.
Poniżej rozkładamy to na czynniki pierwsze: czym jest pas drogowy, kto jest zarządcą której drogi i gdzie najczęściej dochodzi do sporów.
Czym jest pas drogowy i co się w nim mieści
Pas drogowy to nie sama jezdnia. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jest to wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga.
W praktyce oznacza to, że w granicach pasa drogowego mieszczą się zwykle także:
- pobocza gruntowe i utwardzone,
- rowy przydrożne odwadniające drogę,
- skarpy nasypów i wykopów,
- pasy zieleni rozdzielające jezdnie oraz zieleń przy chodnikach.
Ustawa posługuje się przy tym pojęciem zieleni przydrożnej, czyli roślinności umieszczonej w pasie drogowym, która ma między innymi chronić użytkowników drogi przed oślepianiem przez pojazdy jadące z przeciwka, chronić drogę przed zawiewaniem i zaśnieżaniem oraz przyległy teren przed hałasem i zanieczyszczeniami (art. 4 pkt 22).
To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: zieleń w pasie drogowym pełni funkcję techniczną związaną z drogą, dlatego jej utrzymanie należy do tego, kto drogą zarządza.
Kto jest zarządcą drogi
Podział wynika wprost z art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych i zależy od kategorii drogi:
| Kategoria drogi | Zarządca |
|---|---|
| Drogi krajowe | Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad |
| Drogi wojewódzkie | Zarząd województwa |
| Drogi powiatowe | Zarząd powiatu |
| Drogi gminne | Wójt, burmistrz lub prezydent miasta |
Do zadań zarządcy drogi należy w szczególności utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów (art. 20 pkt 16), a także wykonywanie robót interwencyjnych, utrzymaniowych i zabezpieczających (art. 20 pkt 11). Samo utrzymanie drogi ustawa definiuje szeroko - jako roboty konserwacyjne, porządkowe i inne zmierzające do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu (art. 4 pkt 20).
Trzy wyjątki, o których warto wiedzieć
Miasta na prawach powiatu. W granicach miasta na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych - z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych - jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Dotyczy to również Łodzi: w praktyce oznacza to jednego zarządcę zamiast czterech, niezależnie od tego, czy formalnie jest to droga krajowa, wojewódzka, powiatowa czy gminna.
Autostrady płatne. Jeżeli autostradę wybudowano i eksploatuje ją spółka na podstawie umowy koncesyjnej, to ona pełni funkcję zarządcy na warunkach określonych w umowie, przy czym część zadań pozostaje przy GDDKiA (art. 19 ust. 3).
Partnerstwo publiczno-prywatne. Przy umowie o partnerstwie publiczno-prywatnym część zadań zarządcy - w tym właśnie utrzymywanie zieleni przydrożnej - może wykonywać partner prywatny (art. 19 ust. 7).
Gdzie kończy się odpowiedzialność zarządcy
Najwięcej nieporozumień powstaje na styku pasa drogowego i prywatnej działki. Zasada jest prosta, choć jej zastosowanie bywa trudne: granicą jest linia rozgraniczająca pas drogowy, a nie widoczne w terenie ogrodzenie, rów czy skarpa.
Dlatego przy sporze o to, kto ma kosić dany fragment, punktem wyjścia nie jest wygląd terenu, tylko dokumentacja: mapa zasadnicza, wypis i wyrys z ewidencji gruntów oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zdarza się, że pas zieleni wyglądający na „część pobocza“ leży już poza pasem drogowym - i odwrotnie.
Za teren poza pasem drogowym odpowiada właściciel lub zarządca nieruchomości. Obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku reguluje ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a szczegóły często doprecyzowuje regulamin uchwalony przez radę gminy - warto sprawdzić ten obowiązujący lokalnie.
Rowy przydrożne a rowy melioracyjne
To rozróżnienie potrafi zaskoczyć właścicieli gruntów rolnych i działek inwestycyjnych.
Rów przydrożny służy odwodnieniu drogi i leży w pasie drogowym - utrzymuje go zarządca drogi.
Rów melioracyjny to urządzenie melioracji wodnych. Zgodnie z art. 205 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Jeśli obowiązek nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich może w drodze decyzji ustalić szczegółowy zakres i terminy jego wykonania (art. 206).
W praktyce oznacza to, że rów biegnący wzdłuż drogi wcale nie musi być rowem drogowym - i odpowiedzialność za jego wykaszanie może spoczywać na właścicielach przyległych gruntów.
Dlaczego to nie jest tylko formalność
Zarośnięte pobocze to nie kwestia estetyki. Wysoka trawa i samosiewy:
- ograniczają widoczność na łukach, zjazdach i skrzyżowaniach,
- zasłaniają znaki drogowe i bariery,
- utrudniają odpływ wody z jezdni, gdy zarasta rów,
- zwiększają ryzyko przy zatrzymaniu awaryjnym poza jezdnią.
Dla zarządcy drogi utrzymanie zieleni przydrożnej jest więc elementem szerszego obowiązku dbania o bezpieczeństwo i przejezdność, a nie osobnym, opcjonalnym zadaniem.
Jak wygląda takie koszenie w praktyce
Wykaszanie pasa drogowego różni się od koszenia trawnika trzema rzeczami.
Sprzęt. Rowu i skarpy zwykle nie da się skosić maszyną jadącą po dnie rowu. Stosuje się kosiarki na ramieniu wysięgnikowym, których głowica sięga poza obrys ciągnika - dzięki temu maszyna pracuje z poziomu jezdni lub pobocza, a wykasza teren położony niżej lub wyżej.
Organizacja ruchu. Praca odbywa się przy czynnym ruchu, więc wymaga oznakowania, pojazdu zabezpieczającego i ustalenia godzin pracy tak, by ograniczyć utrudnienia.
Długość odcinków. Zlecenia liczy się w kilometrach, a nie w metrach kwadratowych trawnika, dlatego liczy się wydajność i możliwość pracy ciągłej przez kilka dni.
Podsumowanie
Zieleń w pasie drogowym utrzymuje zarządca drogi - GDDKiA, zarząd województwa, zarząd powiatu albo wójt czy prezydent miasta, zależnie od kategorii drogi. W miastach na prawach powiatu, takich jak Łódź, jest to co do zasady prezydent miasta. Poza pasem drogowym obowiązek przechodzi na właściciela nieruchomości, a rowy melioracyjne utrzymują zainteresowani właściciele gruntów lub spółka wodna.
Przed zleceniem lub przyjęciem zlecenia warto więc ustalić dwie rzeczy: gdzie dokładnie przebiega granica pasa drogowego i z jakim rodzajem rowu mamy do czynienia.
Jeśli teren przy drodze jest mocno zarośnięty i wymaga nie tyle koszenia, co uporządkowania od zera, przyda się drugi tekst: zarośnięty teren - jak przywrócić go do porządku.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji: 29 lipca 2026 r. Podstawy: ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 889), ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W konkretnej sprawie skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym zarządcą drogi.